 Fshehur thellë nën siperfaqen e tokës shtrihet një nga fenomenet natyrorë më shkatërrues në botë supervullkanet. Vetëm një numër i vogël egzistojnë në botë por kur njëri prej tyre të shpërtheje do të ndodhë diçka krejt e paparë deri me sot. Shpërthimi do të dëgjohet përreth gjithë botës, qielli do të errësohet, do të bjeri shi i zi dhe pasojat në Tokë do të jenë të njëjta me të ashtuquajturin dimër atomik.
Vullkanet e zakonshem formohen nga një varg magme e cila ngrihet nga brenda Tokës për të shpërthyer në sipërfaqe.
Supervullkanet e fillojnë jetën e tyre kur magma ngrihet nga manteli për të krijuar një rezervuar values nën koren e Tokës. Rezervuari rritet në një masë gjigande, duke krijuar një trysni kolosale derisa më në fund shpërthen.
Supervullkani i fundit që ka shpërthyer ishte Tuba, 74 000 vjet më parë në Sumatra. Dhjetë herë më i madh se mali i Shën Helens, ai krijoi një katastrofë globale e cila ndikoi mbi jetën në Tokë. Shkencëtarët e dinë se edhe një tjetër është gati të shpërthejë vetëm se ata nuk e dinë se kur dhe ku.
Pak e dinë nëse supervullkani i cili shtrihet nën një nga zonat e Amerikës me bukuri të rrallë natyrore - Yellowstone Park - është një nga supervullkanet më të mëdhenj në botë. Shkencëtarët kanë zbuluar se ai ka qenë në një cikël të rregullt shpërthimesh me një period prej 600 000 vjetësh. Shpërthimi i fundit ishte 640 000 vjet më parë . . . kështu që tjetri është i vonuar.
Gjigandi i përgjumur po merr frymë: vullkanogjistët kanë qënë duke vrojtuar lëvizjet e magmës nën park dhe kanë llogaritur se në pjesë të parkut dheu gjatë këtij shekulli është ngritur me 70 cm. A është kjo thjesht një lëvizje e padëmshme e llavës, duke lëvizur nga njëra pjesë e rrezervuarit në një tjetër apo ajo paralajmëron diçka më ogurzëze, trysninë në rritje e sipër te llavës së shkrirë? Shkencëtarët kanë shumë pak përgjigje por ama një gjë ata e dinë, shpërthimi i këtij vullkani ka pasoja të tmerrshme. Zona të tëra të SHBA-së do të shkatërroheshin, ekonomia mund të rrënohej dhe mijera njerëz do të vdisnin, dhe për më tepër mund të ketë pasoja për planetin. Klimatologjistët e dinë se Toba hodhi aq shumë hi dhe dioksid sulfuri në stratosferë saqë bllokoi diellin, duke shkaktuar ulje të mëdha të temperaturës në Tokë. Disa studiues të gjenetikës besojnë se kjo pati një efekt katrostofik mbi jetën njerëzore, duke e reduktuar popullsinë e Tokës vetëm në disa mijëra.
Rraca njerëzore u shty në kufijtë e zhdukjes . . . kjo mund të ndodhi përsëri.
Përgatiti
Eridjan Leskaj
- Mbështetur në materialin e BBC-së
Shėnim: Data e vërtetë e botimit të këtij shkrimi në revistën Rruzull është 29 gusht 2000.
| 
